ਪਾਣੀਪਤ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਐਮ 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਦ ਤੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (ਸੀਪੀਸੀਬੀ) ਦੇ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਮੁਰਥਲ ਵਿੱਚ ਪੀਐਮ 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ 496 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਦ 60 ਤੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ 490, ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ 463 ਅਤੇ ਹਿਸਾਰ ਵਿੱਚ 403 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਪੀਐਮ 2.5 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-51 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਧਰ 361 ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 356 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (ਏਕਿਊਆਈ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ 10 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਹੇ। ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ 409 ਏਕਿਊਆਈ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ 383 ਏਕਿਊਆਈ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਇਹ ਪੱਧਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਪੰਚਕੂਲਾ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਏਕਿਊਆਈ 48 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਚੰਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅੰਬਾਲਾ (241), ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (241), ਕਰਨਾਲ (254) ਅਤੇ ਪਾਣੀਪਤ (279) ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖ਼ਰਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।
ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਮਾਹੌਲ
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਸਾ ਦੀਆਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ 357 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸਿੱਧਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸਿਰਫ਼ 2.4 ਤੋਂ 4.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਧੂੰਆਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸ਼ਹਿਰ
| ਰੈਂਕ | ਸ਼ਹਿਰ | ਸੂਬਾ | ਏਕਿਊਆਈ |
|---|---|---|---|
| 1 | ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ | ਹਰਿਆਣਾ | 409 |
| 2 | ਸਿਰਸਾ | ਹਰਿਆਣਾ | 383 |
| 3 | ਗਜਰੌਲਾ | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 382 |
| 4 | ਪੰਚਗਾਂਵ | ਹਰਿਆਣਾ | 377 |
| 5 | ਦਿੱਲੀ | ਦਿੱਲੀ | 369 |
| 6 | ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ | ਹਰਿਆਣਾ | 364 |
| 7 | ਖੋੜਾ | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 352 |
| 8 | ਬਿਲਾਈਪਾੜਾ | ਓਡੀਸ਼ਾ | 350 |
| 9 | ਅਨਪਰਾ | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 345 |
| 10 | ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ | ਹਰਿਆਣਾ | 345 |
ਕੀ ਹਨ ਪੀਐਮ 10 ਅਤੇ ਪੀਐਮ 2.5?
ਪੀਐਮ 10 ਅਤੇ ਪੀਐਮ 2.5 ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਰੀਕ ਠੋਸ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਤਰਲ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪੀਐਮ 10: ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ 10 ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਧੂੜ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਨੱਕ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਐਲਰਜੀ, ਸੁੱਕੀ ਖੰਘ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੀਐਮ 2.5: ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ 2.5 ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਣ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਦਮਾ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਰਣਦੀਪ ਗੁਲੇਰੀਆ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਦਮੇ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
